درمان زخم پشت پا بر اثر کفش؛ از تاول تا زخم و ساییدگی

درمان زخم پشت پا بر اثر کفش؛ از تاول تا زخم و ساییدگی

زخم شدن پشت پا بر اثر پوشیدن کفش یکی از مشکلات رایجی است که ممکن است هنگام استفاده از کفش جدید، کفش نامناسب یا حتی کفشی که قبلاً با آن راحت بوده‌ایم اتفاق بیفتد. اصطکاک مداوم پاشنه با قسمت پشتی کفش می‌تواند باعث قرمزی، سوزش، ایجاد تاول و در موارد شدیدتر باز شدن پوست و ایجاد زخم شود.

اگر پشت پایتان به دلیل پوشیدن کفش زخم شده، مهم‌ترین اقدام این است که ابتدا نوع آسیب را تشخیص دهید، تماس و اصطکاک کفش با محل زخم را متوقف کنید و از پوست آسیب‌دیده به‌درستی مراقبت کنید.

در این مقاله با روش مراقبت از تاول و زخم پشت پا، راه‌های کاهش درد، علائم هشداردهنده عفونت و روش‌های پیشگیری از تکرار این مشکل آشنا می‌شوید.

چرا پشت پا بر اثر کفش زخم می‌شود؟

مهم‌ترین دلیل زخم شدن پشت پا، اصطکاک مکرر پوست با قسمت پشتی کفش است. زمانی که پاشنه هنگام راه رفتن مرتب به دیواره داخلی کفش برخورد می‌کند، لایه‌های سطحی پوست تحت فشار و سایش قرار می‌گیرند.

این اصطکاک به‌ویژه زمانی بیشتر می‌شود که کفش به‌درستی اندازه پا نباشد یا ساختار قسمت پشتی آن با فرم پاشنه هماهنگی نداشته باشد.

مهم‌ترین عوامل ایجاد زخم پشت پا عبارت‌اند از:

۱. اندازه نامناسب کفش

کفش خیلی بزرگ ممکن است هنگام راه رفتن در ناحیه پاشنه حرکت کند و باعث ساییدگی پوست شود. از طرف دیگر، کفش خیلی تنگ نیز می‌تواند فشار مستقیمی به پشت پا وارد کند.

۲. سفت بودن قسمت پشتی کفش

بعضی کفش‌ها در قسمت پشت، ساختار نسبتاً سفت و تقویت‌شده‌ای دارند. اگر این قسمت با فرم پاشنه هماهنگ نباشد یا هنوز با استفاده به‌تدریج جا نیفتاده باشد، ممکن است باعث فشار و ناراحتی شود.

۳. پوشیدن کفش جدید برای مدت طولانی

استفاده طولانی‌مدت از کفشی که هنوز به فرم پای فرد عادت نکرده است، می‌تواند احتمال ایجاد نقاط فشار و ساییدگی را افزایش دهد.

۴. جوراب نامناسب

جوراب بسیار نازک، چروک‌شده یا نامتناسب ممکن است محافظت کافی در برابر اصطکاک ایجاد نکند. رطوبت ناشی از تعریق نیز می‌تواند پوست را مستعد آسیب ناشی از سایش کند.

۵. طراحی نامناسب پاشنه کفش

ارتفاع، فرم، عمق و جنس قسمت پشتی کفش در میزان تماس آن با پاشنه مؤثر است. حتی کفشی که از نظر طول و عرض اندازه مناسبی دارد، ممکن است در قسمت پشت با فرم پای فرد هماهنگ نباشد.

انواع زخم پشت پا بر اثر کفش

قبل از انتخاب روش درمان، باید مشخص شود آسیب ایجادشده از چه نوعی است؛ زیرا مراقبت از تاول سالم با زخم باز تفاوت دارد.

۱. قرمزی و التهاب پوست

در مراحل ابتدایی، ممکن است پوست پشت پا فقط قرمز، حساس یا داغ شده باشد و هنوز تاول یا زخم مشخصی ایجاد نشده باشد.

در این مرحله باید تماس کفش با محل تحریک‌شده را متوقف کنید و اجازه ندهید اصطکاک ادامه پیدا کند.

۲. تاول پشت پا

تاول معمولاً به شکل یک برجستگی حاوی مایع شفاف ظاهر می‌شود. اصطکاک مکرر باعث جدا شدن لایه‌هایی از پوست و تجمع مایع در فضای ایجادشده می‌شود.

تاول سالم یک پوشش طبیعی برای پوست زیرین ایجاد می‌کند؛ بنابراین بهتر است آن را نترکانید و اجازه دهید به‌تدریج ترمیم شود.

۳. زخم باز و ساییدگی پوست

اگر اصطکاک ادامه پیدا کند یا تاول به‌صورت خودبه‌خود باز شود، ممکن است لایه سطحی پوست از بین برود و ناحیه‌ای قرمز، مرطوب، حساس یا حتی خون‌آلود باقی بماند.

در این حالت، تمیز نگه داشتن زخم و پوشاندن آن با پانسمان مناسب اهمیت زیادی دارد.

درمان سریع زخم پشت پا بر اثر کفش

برای مراقبت از زخم پشت پا، ابتدا باید نوع آسیب را در نظر بگیرید. اقدامات زیر برای آسیب‌های سطحی و خفیف هستند و جایگزین معاینه پزشکی در زخم‌های عمیق یا عفونی نیستند.

مرحله اول: کفشی را که باعث زخم شده است کنار بگذارید

تا زمانی که پوست ترمیم نشده، از پوشیدن کفشی که با محل آسیب تماس دارد خودداری کنید.

ادامه اصطکاک می‌تواند زخم را عمیق‌تر کند، درد را افزایش دهد و روند ترمیم را طولانی‌تر کند.

اگر مجبور به بیرون رفتن هستید، کفشی انتخاب کنید که در قسمت پاشنه با زخم تماس و فشار مستقیم نداشته باشد.

مرحله دوم: محل آسیب را به‌آرامی تمیز کنید

اگر پوست باز شده است:

• ابتدا دست‌هایتان را با آب و صابون بشویید.
• زخم را با آب تمیز و جاری به‌آرامی شست‌وشو دهید.
• اطراف زخم را با شوینده ملایم تمیز کنید.
• از مالش شدید پوست آسیب‌دیده خودداری کنید.
• محل را با گاز تمیز و به‌آرامی خشک کنید.

برای تمیز کردن زخم از الکل، آب‌اکسیژنه یا مواد تحریک‌کننده استفاده نکنید؛ این مواد ممکن است به بافت آسیب‌دیده آسیب بزنند و روند ترمیم را مختل کنند.

مرحله سوم: از زخم باز محافظت کنید

برای زخم‌های سطحی، پس از تمیز کردن می‌توان یک لایه نازک وازلین ساده روی ناحیه آسیب‌دیده قرار داد تا سطح زخم بیش از حد خشک نشود.

سپس محل را با پانسمان استریل و غیرچسبنده بپوشانید تا از تماس مستقیم با کفش، آلودگی و اصطکاک جلوگیری شود.

پانسمان را روزانه یا هر زمان که خیس یا کثیف شد تعویض کنید.

در صورت حساسیت به چسب پانسمان، از گاز غیرچسبنده و چسب مخصوص پوست حساس استفاده کنید.

مرحله چهارم: اگر تاول سالم است، آن را نترکانید

اگر پشت پایتان تاول حاوی مایع ایجاد شده اما پوست روی آن هنوز سالم است:

• تاول را سوراخ نکنید.
• پوست روی تاول را جدا نکنید.
• محل را تمیز نگه دارید.
• از چسب مخصوص تاول یا پانسمان نرم و محافظ استفاده کنید.
• از پوشیدن کفشی که باعث ایجاد اصطکاک شده است خودداری کنید.

چسب‌های هیدروکلوئیدی مخصوص تاول می‌توانند از محل آسیب محافظت کنند و ناراحتی ناشی از اصطکاک را کاهش دهند. هنگام استفاده، دستورالعمل محصول را رعایت کنید.

اگر تاول به‌صورت خودبه‌خود باز شد، پوست باقی‌مانده را نکنید؛ محل را تمیز کنید و با پانسمان مناسب بپوشانید.

مرحله پنجم: فشار و اصطکاک را کاهش دهید

حتی اگر زخم را تمیز کرده باشید، برخورد مداوم کفش با آن می‌تواند مانع ترمیم شود.

برای محافظت از پاشنه می‌توانید از پدهای محافظ پاشنه یا پانسمان‌های مخصوص تاول استفاده کنید. این محافظ‌ها باید به شکلی قرار بگیرند که فشار و اصطکاک را از روی محل آسیب بردارند، نه اینکه کفش را تنگ‌تر کنند.

برای زخم پشت پا چه پمادی استفاده کنیم؟

انتخاب محصول به نوع آسیب بستگی دارد.

برای زخم‌های سطحی و تمیز، وازلین ساده می‌تواند به حفظ رطوبت مناسب سطح زخم کمک کند. برای تاول سالم نیز معمولاً نیازی به پماد نیست و محافظت از آن در برابر اصطکاک اهمیت بیشتری دارد.

استفاده خودسرانه از پمادهای آنتی‌بیوتیک، کورتونی یا ترکیبات دارویی دیگر توصیه نمی‌شود. بعضی از پمادهای آنتی‌بیوتیکی ممکن است باعث حساسیت پوستی شوند و برای هر زخم ساده‌ای ضروری نیستند.

اگر زخم چرک کرده، درد آن افزایش یافته یا اطراف آن متورم و گرم شده است، به‌جای امتحان کردن پمادهای مختلف باید برای ارزیابی عفونت به پزشک مراجعه کنید.

برای کاهش سوزش و درد پشت پا چه کار کنیم؟

چند اقدام ساده می‌تواند به کاهش ناراحتی کمک کند:

• کفش آسیب‌زننده را کنار بگذارید.
• محل زخم را از تماس و فشار محافظت کنید.
• در صورت نیاز از پانسمان محافظ مخصوص تاول استفاده کنید.
• در صورت تورم، پا را هنگام استراحت کمی بالاتر قرار دهید.
• در صورت نیاز و نداشتن منع مصرف، درباره مصرف مسکن بدون نسخه از داروساز یا پزشک سؤال کنید.

قرار دادن یخ به‌صورت مستقیم روی زخم باز یا تاول توصیه نمی‌شود. همچنین از مالیدن مواد خانگی مانند خمیردندان، آب‌لیمو، الکل یا ترکیبات نامشخص روی زخم خودداری کنید.

زخم پشت پا چند روزه خوب می‌شود؟

مدت زمان ترمیم به عمق آسیب، میزان اصطکاک، وضعیت عمومی پوست و مراقبت از زخم بستگی دارد.

تاول‌های کوچک و بدون عارضه معمولاً طی حدود یک هفته بهبود پیدا می‌کنند؛ بعضی از آن‌ها ممکن است یک تا دو هفته زمان نیاز داشته باشند.

زخم‌های سطحی نیز بسته به شدت آسیب ممکن است طی چند روز تا حدود یک هفته یا بیشتر ترمیم شوند.

اگر زخم به‌جای بهتر شدن بزرگ‌تر شد، درد آن افزایش پیدا کرد یا نشانه‌های عفونت ظاهر شد، نباید منتظر بهبود خودبه‌خودی ماند.

چه زمانی زخم پشت پا نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

بیشتر تاول‌های کوچک ناشی از اصطکاک با مراقبت صحیح بهبود پیدا می‌کنند؛ اما در بعضی شرایط لازم است فرد توسط پزشک معاینه شود.

در صورت مشاهده موارد زیر مراجعه پزشکی ضروری است:

• قرمزی اطراف زخم در حال گسترش است.
• درد یا تورم به‌مرور بیشتر می‌شود.
• از زخم چرک یا ترشحات غیرطبیعی خارج می‌شود.
• محل آسیب گرم‌تر از پوست اطراف است.
• تب یا احساس ناخوشی عمومی ایجاد شده است.
• زخم عمیق است، خونریزی متوقف نمی‌شود یا جسم خارجی داخل آن باقی مانده است.

افراد مبتلا به دیابت، اختلال گردش خون یا کاهش حس پا باید حتی در صورت مشاهده زخم‌های کوچک نیز زودتر با پزشک مشورت کنند؛ زیرا احتمال بروز عوارض در این افراد بیشتر است.

چگونه از زخم شدن پشت پا با کفش جلوگیری کنیم؟

پیشگیری از ایجاد زخم، به‌ویژه برای افرادی که زیاد راه می‌روند یا ساعات طولانی کفش به پا دارند، اهمیت زیادی دارد. -> راهنمای انتخاب کفش مناسب پیاده‌روی

۱. کفش متناسب با فرم پا انتخاب کنید

کفش نباید در قسمت پاشنه بیش از حد آزاد باشد یا هنگام راه رفتن باعث لغزش مکرر پا شود. از طرف دیگر، قسمت پشت کفش نباید به پاشنه فشار مستقیم وارد کند.

هنگام خرید، کفش را با جورابی که معمولاً می‌پوشید امتحان کنید و چند قدم با آن راه بروید.

۲. به طراحی قسمت پشتی کفش توجه کنید

پشت‌بند کفش یا بخش تقویت‌شده اطراف پاشنه باید شکل مناسبی داشته باشد و بدون ایجاد نقطه فشار، پا را در جای خود نگه دارد.

سفت بودن بیش از حد یا فرم نامناسب این بخش می‌تواند باعث ناراحتی شود.

۳.کفش جدید را به‌تدریج استفاده کنید

در روزهای اول، کفش جدید را برای مدت کوتاه‌تری بپوشید و به واکنش پا توجه کنید.

اگر در قسمت پاشنه احساس سوزش، گرما یا ساییدگی کردید، استفاده را متوقف کنید و پیش از ایجاد تاول یا زخم، علت اصطکاک را برطرف کنید.

۴. از جوراب مناسب استفاده کنید

جوراب باید اندازه پا باشد، در قسمت پاشنه چروک نشود و بتواند رطوبت را به‌خوبی مدیریت کند.

جوراب‌های مناسب با ضخامت متناسب می‌توانند از تماس مستقیم پوست با سطح داخلی کفش بکاهند.

۵. در صورت نیاز از محافظ پاشنه استفاده کنید

پدهای نرم پاشنه و محافظ‌های مخصوص تاول می‌توانند در نقاطی که معمولاً دچار اصطکاک می‌شوند، نقش محافظتی داشته باشند.

البته اگر علت اصلی، اندازه نامناسب یا طراحی نامتناسب کفش باشد، پد به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.

۶. جنس و کیفیت ساخت کفش را بررسی کنید

کیفیت رویه، آستر داخلی، دوخت و طراحی قسمت پاشنه در راحتی کفش مؤثرند.

چرم طبیعی با توجه به نوع چرم، پرداخت، ضخامت و ساختار کفش می‌تواند به‌مرور با فرم پا سازگارتر شود؛ اما طبیعی بودن چرم به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که کفش باعث زخم یا تاول نشود.

آیا کفش چرم طبیعی باعث زخم شدن پشت پا می‌شود؟

خیر؛ زخم شدن پشت پا صرفاً به طبیعی یا مصنوعی بودن جنس کفش وابسته نیست.

عوامل مهم‌تری مانند اندازه کفش، فرم پاشنه، ساختار پشت‌بند، جنس آستر، نوع دوخت و میزان اصطکاک در ایجاد این مشکل نقش دارند.

بعضی کفش‌های چرمی ممکن است در ابتدا ساختار نسبتاً سفتی داشته باشند و با استفاده تدریجی نرم‌تر شوند؛ اما اگر کفش به پاشنه فشار وارد می‌کند یا هنگام راه رفتن باعث لغزش پا می‌شود، نباید با ادامه پوشیدن آن انتظار داشت مشکل خودبه‌خود برطرف شود.

هنگام انتخاب کفش چرم، علاوه بر جنس رویه، به راحتی قسمت پاشنه، تناسب سایز و کیفیت ساخت داخلی آن توجه کنید. -> راهنمای خرید کفش چرم طبیعی

چطور کفشی انتخاب کنیم که پشت پا را زخم نکند؟

برای انتخاب کفش مناسب، این موارد را بررسی کنید:

• قسمت پشتی کفش با فرم پاشنه هماهنگ باشد.
• هنگام راه رفتن، پاشنه بیش از حد داخل کفش بالا و پایین نرود.
• کفش در قسمت پشت فشار یا نقطه تماس دردناک ایجاد نکند.
• آستر داخلی تا حد امکان نرم و بدون زبری یا دوخت آزاردهنده باشد.
• اندازه کفش با طول و عرض پا متناسب باشد. -> راهنمای انتخاب سایز کفش
• کفش را در حالت ایستاده و با جوراب معمول خود امتحان کنید.
• هنگام خرید، چند دقیقه با کفش راه بروید و به هرگونه سایش یا فشار توجه کنید. -> بهترین کفش برای درد کف پا

اگر به‌طور مکرر در یک نقطه از پشت پا زخم می‌شوید، ممکن است فرم پاشنه یا ساختار کفش با پای شما سازگار نباشد. در این شرایط بررسی تخصصی کفش و در صورت نیاز ارزیابی وضعیت پا می‌تواند مفید باشد.

سوالات متداول درباره زخم پشت پا بر اثر کفش

۱. برای زخم پشت پا وازلین خوب است؟

برای زخم سطحی و تمیز، لایه نازکی از وازلین ساده می‌تواند به حفظ رطوبت زخم کمک کند. بااین‌حال، برای تاول سالم معمولاً نیازی به استفاده از وازلین نیست و محافظت از تاول اهمیت بیشتری دارد.

۲. آیا می‌توان تاول پشت پا را ترکاند؟

بهتر است تاول سالم را نترکانید؛ زیرا پوست روی آن مانند یک سد طبیعی در برابر آلودگی و میکروب‌ها عمل می‌کند. اگر تاول به‌طور خودبه‌خود باز شد، پوست باقی‌مانده را جدا نکنید.

۳. آیا چسب تاول برای زخم پشت پا مناسب است؟

چسب‌های مخصوص تاول، به‌ویژه پانسمان‌های هیدروکلوئیدی، می‌توانند از تاول در برابر اصطکاک محافظت کنند. برای زخم‌های عمیق، عفونی یا دارای ترشح زیاد باید نوع پانسمان با نظر متخصص انتخاب شود.

۴. چرا پشت پا با کفش جدید زخم می‌شود؟

کفش جدید ممکن است در قسمت پاشنه ساختار سفت‌تری داشته باشد یا با فرم پا کاملاً هماهنگ نباشد. اصطکاک و فشار مکرر در این ناحیه می‌تواند باعث قرمزی، تاول و زخم شود.

۵. آیا کفش چرم طبیعی پشت پا را زخم می‌کند؟

ممکن است؛ زیرا طبیعی بودن جنس کفش به‌تنهایی تضمین‌کننده راحتی آن نیست. اندازه، فرم پاشنه، آستر، دوخت و ساختار پشت کفش نیز اهمیت دارند.

۶. آیا زخم پشت پا را باید باز گذاشت یا پانسمان کرد؟

تاول سالم بهتر است با پانسمان محافظ پوشانده شود. زخم باز و سطحی نیز معمولاً با پانسمان استریل غیرچسبنده محافظت می‌شود تا از آلودگی و اصطکاک دور بماند. پانسمان باید مرتب تعویض شود.

۷. زخم پشت پا چقدر طول می‌کشد تا خوب شود؟

تاول‌های کوچک معمولاً طی حدود یک هفته و گاهی یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کنند. زمان ترمیم زخم باز به عمق و شرایط آن بستگی دارد.

جمع‌بندی

زخم پشت پا بر اثر کفش معمولاً به دلیل اصطکاک و فشار مکرر در قسمت پاشنه ایجاد می‌شود. برای مراقبت از آن، ابتدا باید تماس کفش آسیب‌زننده را متوقف کنید، محل را تمیز نگه دارید و متناسب با نوع آسیب از پانسمان محافظ استفاده کنید.

تاول سالم را نترکانید و زخم باز را با مواد تحریک‌کننده درمان نکنید.

در صورت مشاهده علائم عفونت یا داشتن بیماری‌هایی مانند دیابت و اختلال گردش خون، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.

در نهایت، انتخاب کفشی با سایز مناسب، طراحی استاندارد قسمت پاشنه و آستر داخلی راحت می‌تواند به کاهش احتمال تکرار این مشکل کمک کند.